بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره وری آب و خاک

رابطه‌ مستقیم منابع‌ آب و خاک با امنیت غذایی لزوم‌ تأمین، حفاظت و بهره‌برداری‌ بهینه‌ از آن‌را اجتناب ناپذیر نموده‌ است. بی‌تردید یکی از مهم‌ترین‌ مسائل‌ و چالش‌هایی‌ که‌ بسیاری‌ از کشورها با آن‌ روبرو هستند، تعادل‌ در بهره برداری و پایداری منابع تجدید  شونده  در عرصه‌های‌ تولید که‌ در گویش فارسی‌ حوزه ‌ آبخیز  نامیده‌ می‌شود می باشد .


 
حفاظت خاک‌ و آبخیزداری‌ به‌ منظور ایجاد تعادل‌ طبیعی‌ در حوزه‌های‌ آبخیز برای‌ استمرار تولید آب با کیفیت  و کمیت مطلوب و دستیابی‌ به‌ توسعه‌ پایدار و پی‌آمدهای‌ مرتبط آن‌ نظیر مهار فرسایش و رسوب، پیشگیری‌ و مهار تخریب منابع‌ طبیعی‌ تجدید شونده‌  و محیط زیست،  حفظ و احیاء رویشگاه ‌گیاهان‌ و زیستگاه‌ حیات وحش و عرصه‌های‌ تفرجگاهی‌، مبحث علمی‌ است که‌ امروزه‌ در بسیاری‌ ازکشورهای‌ جهان‌ به‌ عنوان‌ کلید حل‌ معمای‌ مسائل‌ بر شمرده‌ شده‌ در بالا قلمداد شده‌ است.
 

تعاریف مورد قبول آبخیزداری از دیدگاه مجامع بین المللی

       Gill : آبخیزداری عبارت از تلفیق مدیریت کلیه منابع طبیعی موجود در یک زیر حوزه آبخیز با تأکید بر بهینه شدن توسعه اجتماعی و اقتصادی است .

       Josef : آبخیزداری عبارت از مدیریت منابع موجود در یک حوزه آبخیز مشروط بر نادیده نگرفتن ارتباطات بین آن ها به منظور توسعه اکولوژیک است.

       Sateland : آبخیزداری عبارت از سازماندهی برنامه ریزی و مدیریت منابع طبیعی موجود در یک حوزه آبخیز به منظور حفاظت، احیاء و توسعه  مشروط بر افزایش کمی و کیفی آب و دستیابی به توسعه پایدار

تعریف آبخیزداری در ایران
 

    آبخیزداری مدیریت منابع زیستی در حوزه های آبخیز به نحوی که مدیریت اعمال شده منجر به حداقل خسارت به منابع آب و خاک شود. 
 

   اهداف بخش

۱- ارائه الگوهای مدیریتی متفاوت در حوزه های آبخیز استان

۲-ارائه روشهای مناسب در حفاظت منابع آب و خاک و گیاه جهت احیا و توسعه منابع طبیعی

۳-افزایش ذخیره آبهای زیرزمینی در سفره های آبخوان

۴- تعیین  مناسب ترین روش های  بهره برداری از  سیلاب های  سرگردان در اراضی تخریب شده و دشت های دامنه ای

۵- بررسی  کاربرد  انواع روش های مکانیکی،  غیر مکانیکی و بیولوژیکی در حفاظت آب و خاک و گیاه و مهار فرسایش در رودخانه های فصلی و سیلابی

۶- افزایش  اقتصاد  معیشتی آبخیزنشینان با هدف  حفظ امنیت غذایی منطقه و کاهش مهاجرت

7- بررسی نقش فعالیتهای عمرانی در تشدید فرسایش و رسوب حوزه ها و شیوه های عملی کنترل آن.

8- ارائه راهکار های عملی اصلاح مسیر شخم در حوزه ها.

9- ارزیابی و تعیین مناسب ترین و اقتصادی ترین روش های ساماندهی   رودخانه ها  و  مسیل ها (با تاکید بر روش های  بیو مهندسی).

10- بررسی و بهنیه سازی معیارها و ضوابط  طراحی و  مکان یابی سازه های کنترل فرسایش و رسوب از دیدگاه فنی و اقتصادی (دامنه ها، آبراهه ها و رودخانه ها).

11- بررسی سهم انواع فرسایش در تولید رسوب.

12- تعیین روشهای کنترل فرسایش و رسوب در سازندهای مارنی.

13- ارزیابی و بهینه سازی روشهای بهره برداری از سیلاب.

14- تعیین مناسبترین گونه های درختی و گیاهی جهت اجرای پروژه های بیولوژیکی در حوزه ها با تاکید بر جنبه در آمد زائی آنها برای آبخیز نشینان.

15- شناخت موانع مشارکت مردمی در اجرا و نگهداری  پروژه های آبخیزداری در حوزه ها و راههای جلب مشارکت مردمی. شناسایی آن دسته از مشکلات ساکنین حوزه ها که از طریق اجرای پروژه های آبخیزداری قابل رفع می باشند.